De behandeling van prostaatkanker

De behandeling van prostaatkanker

Inleiding

De afdeling Radiotherapie van het UMCG behandelt jaarlijks ongeveer 275 patiënten met prostaatkanker. Bij deze behandeling wordt gebruik gemaakt van moderne bestralingstechnieken met fotonen (VMAT). Vanaf eind 2017 heeft het UMCG ook de mogelijkheid om tumoren met protonen te bestralen. Deze protonentherapie kan in principe ook bij prostaatkanker worden toegepast.

Protonentherapie bij prostaatkanker

Bij bestraling van prostaatkanker wordt een hoge dosis straling op de prostaat gegeven en een zo laag mogelijke dosis op de gezonde organen in de omgeving, waaronder de endeldarm. De hoge dosis op de prostaat is nodig om de prostaatkanker te genezen. De kans op schade aan de gezonde organen, met blijvende bijwerkingen tot gevolg, neemt toe bij een hogere dosis. De meest belangrijke bijwerkingen, zoals snelle aandrang of bloedverlies bij de ontlasting, komen door een beschadiging van de endeldarm. De moderne bestralingstechnieken zijn al erg goed in het voorkomen van een hoge dosis in de gezonde organen en daarmee in het voorkomen van late bijwerkingen. Bij enkele patiënten kan door het gebruik van protonentherapie de kans op late bijwerkingen nog verder worden verkleind. Het is de verwachting dat er van de 100 prostaatkankerpatiënten die in het UMCG behandeld gaan worden met bestraling, er 10 patiënten voor een behandeling met protonentherapie in aanmerking komen (dus 10%).

Onderstaand een voorbeeld van een fotonen- en een protonen bestralingsplan.

Bestraling met fotonen (links) en met protonen (rechts). Bestraling met fotonen (links) en met protonen (rechts).

Op de linker afbeelding is een bestralingsplan met fotonen te zien. In dit bestralingsplan worden de weefsels in lichtblauwe gebied mee bestraald. Om de prostaat (het ‘te bestralen gebied’, met rood aangeduid op de afbeelding) goed te kunnen behandelen is de dosis in de endeldarm nog vrij hoog.

Op de rechter afbeelding hierboven is een bestralingsplan met protonen te zien. In dit bestralingsplan met protonen is het lichtblauwe gebied veel kleiner en levert in dit geval zoveel minder dosis op de endeldarm in vergelijking met bestraling met fotonen, dat de kans op blijvende bijwerkingen ook minder is.

Wanneer komt u in aanmerking voor protonentherapie?

Niet iedere patiënt met prostaatkanker komt in aanmerking voor protonentherapie. Bij patiënten waar een bestraling met fotonen een verhoogde kans op schade aan de gezonde organen met zich mee kan brengen, kan protonenbestraling worden overwogen. Om te bepalen of u voordeel van protonentherapie kunt hebben, worden voorafgaand aan uw bestralingsbehandeling twee bestralingsplannen van u gemaakt: één met  fotonen en één met protonen. Van beide behandelplannen wordt de kans berekend of er bijwerkingen zullen optreden. Op basis hiervan wordt besloten, welke bestralingsbehandeling voor u het meest geschikt is.

Patiënten met prostaatkanker komen op dit moment nog niet voor protonentherapie in aanmerking. Zij worden vanuit Nederland ook niet doorverwezen naar het buitenland.

Wanneer beschikbaar in Groningen?

Naar verwachting kunnen patiënten met prostaatkanker vanaf eind 2017 met protonen behandeld worden in het UMC Groningen Protonen Therapie Centrum, onderdeel van de afdeling Radiotherapie van het UMCG. De behandeling met protonen wordt niet uitgevoerd op locatie Emmen van de afdeling Radiotherapie UMCG. 

Uw artsen

Onderstaande artsen van onze afdeling zijn gespecialiseerd in de behandeling van patiënten met prostaatkanker. 

Drs. H.A.M. Vanhauten Drs. H.A.M. Vanhauten
Dr. A.C.M. van den Bergh Dr. A.C.M. van den Bergh
Drs. S. Bijmolt Drs. S. Bijmolt

Aanvullende informatie

Meer informatie over prostaatkanker o.a. over de oorzaak, de klachten, het onderzoek, de behandeling en de nazorg vindt u hier.
Meer informatie over de het multidisciplinaire behandelteam prostaatkanker vindt u hier.